ΚΟΠΗ ΠΙΤΑΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Γερονθρών σας προσκαλεί στην κοπή της Πρωτοχρονιάτικης πίτας του, την Κυριακή 13-1-2019 και  ώρα 6,30 στο καφέ - εστιατόριο, "Τ΄Αγνάντι", στο Γεράκι. Η εκδήλωση θα πλαισιωθεί μουσικά, από τα μουσικά τμήματα του συλλόγου, που τα αποτελούν οι  μαθητές κιθάρας και μπουζουκιού, με τους δασκάλους τους , καθώς και με τη συμμετοχή της χορωδίας "Λιμπρέτο", του συλλόγου "ΕΥ ΖΗΝ" Σκάλας.
Εκ του Δ.Σ.

ΕΤΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ - ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Το Δ.Σ. του Πολιτιστικού Συλλόγου καλεί τα μέλη του, στην τακτική, ετήσια Γενική Συνέλευση, ( σε επανάληψη), το Σάββατο 12 Ιανουαρίου 2019,  στις 6.00 μμ, στο Ρέλλειο, στον χώρο της Βιβλιοθήκης. Η συμμετοχή σας κρίνεται απαραίτητη.
Εκ του Δ.Σ.

ΟΙ ΓΕΡΑΚΙΤΕΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΚΟΒΟΥΝ ΤΗΝ ΠΙΤΑ ΤΟΥΣ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Οι "Γερακιτες της Αθηνας" γνωστοποιουν στα μελη τους οτι την Κυριακη 20-1-2019 θα πραγματοποιηθουν
Α) εκκλησιασμος με αρτοκλασια στον Ιερο Ναο των Ταξιαρχων στο Πεδιο του Αρεως και
Β) το κοψιμο της πιττας στο γνωστο μας πλεον "Καφε ΑΛΣΟΣ" στην πλατεια Πρωτομαγιας πλησιον της Σχολης Ευελπιδων.

Ελπιζουμε στην παρουσια σας και ευχομαστε σε ολους "ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ"
Για τους Γερακιτες της Αθηνας
Το Δ.Σ.

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΣΥΛΛΟΓΟ

Με κρύο και με ψιλόβροχο, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Γερονθρών πραγματοποίησε, όπως είχε υποσχεθεί, τη Χριστουγεννιάτικη γιορτή του, στην κεντρική πλατεία του Γερακίου, το απόγευμα της Κυριακής 30 Δεκεμβρίου , αποχαιρετώντας το 2018! 

 Δύο (!) Άγιοι Βασίληδες προσέφεραν δώρα και λιχουδιές στα μικρά παιδιά. Μέλη του ΔΣ αλλά και του Συλλόγου προσέφεραν παραδοσιακά γλυκά ( μελομακάρονα και κουραμπιέδες) σε μικρούς και μεγάλους, σε περαστικούς, και στους θαμώνες των ζεστών καφενείων ..! Όλα αυτά, μαζί με το  μπαζάρ χριστουγεννιάτικων ειδών, αλλά και τη μουσική και τα τραγούδια με τις  χριστουγεννιάτικες μελωδίες που ακούγονταν από τα ηχεία, έδωσαν ένα γιορτινό χρώμα στη βραδιά, και στο χωριό..!

Τα κάλαντα

ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ

"Τα κάλαντα" , Νικηφόρου Λύτρα (1872)

Ένα από τα πιο ωραία έθιμα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς, αλλά και από τις ωραιότερες αναμνήσεις των παιδικών μας χρόνων  είναι τα κάλαντα.  Σε πόλεις και χωριά, ομάδες μικρών παιδιών, ξεκινούν πρωί πρωί, όσο τσουχτερό και αν είναι το κρύο, με τα τριγωνάκια τους ή ακόμη και με μουσικά όργανα, τριγυρνούν στους δρόμους, στις γειτονιές, χτυπούν πόρτες και κουδούνια και ρωτούν γλυκά ¨" Να τα πούμε;", πριν αρχίσουν το μελωδικό ψαλμό..

Τι είναι τα κάλαντα;

Οι λαογράφοι κάνουν λόγο για εθιμικά τραγούδια του λαού που ψάλλονται από μικρά παιδιά και από ώριμους άνδρες τα Χριστούγεννα, τη Πρωτοχρονιά και τα Θεοφάνια. Οι καλαντιστές τριγυρνούν είτε κατά μόνας είτε σε ομάδες και επισκέπτονται οικίες, καταστήματα, δημόσιους χώρους κλπ με τη συνοδεία του πατροπαράδοτου σιδερένιου τριγώνου αλλά ενίοτε και άλλων μουσικών οργάνων.

Τα κάλαντα ξεκινούν κυρίως με χαιρετισμό στη συνέχεια αναγγέλλουν τη μεγάλη χριστιανική εορτή που φθάνει και καταλήγουν σε ευχές. Χαρακτηριστική είναι η γλώσσα στην οποία ψάλλονται, που είναι καθαρεύουσα, αποδεικνύοντας την άμεση σύνδεσή του με τους Βυζαντινούς χρόνους και τις Καλένδες του Ιανουαρίου που γιορτάζονταν με ιδιαίτερη λαμπρότητα.

Οι στοίχοι από τα τραγούδια των καλάντων εξιστορούν μυθοποιημένα τα ιστορικά γεγονότα, αναφέρονται σε μια σειρά εθίμων και δοξασιών του λαού, όπως τα περί καλικατζάρων και άλλα. Οι καλαντιστές με αυτό τον τρόπο εύχονται υγεία, χαρά, καλή σοδειά, και το σπίτι να ΄ναι στέρεο και γερό, για να στεγάζει την ευτυχία και την προκοπή των κατοικούντων.

Τα κάλαντα ως έθιμο σε ολόκληρη την Ελλάδα

Τα κάλαντα είναι το μοναδικό έθιμο που διατηρείται ακόμη ακέραιο και ανθεί σε ολόκληρη την Ελλάδα, αστική και επαρχιακή. Σε αντίθεση με άλλα έθιμα, τοπικά ή γενικότερου χαρακτήρα που απειλούνται με εξαφάνιση. Συναντώνται μάλιστα σε ολόκληρη την Ελλάδα, ηπειρωτική και νησιωτική, σε αμέτρητες παραλλαγές και αντιστοιχούν στον τοπικό κάθε περιοχής χαρακτήρα.

Παρόλα, αυτά ο μεγάλος αριθμός των διαφόρων παραλλαγών εξανάγκασε να διακρίνονται σε εθνικά ή αστικά και στα τοπικά ή παραδοσιακά κατά περιοχή. Αξίζει να σημειωθεί πως στα χριστουγεννιάτικα κάλαντα έχουν καταμετρηθεί περισσότερες από τριάντα παραλλαγές μόνο στον Ελλαδικό χώρο. Σήμερα εκτός των παραπάνω έχουν εισαχθεί και διάφορα αγγλοσαξωνικά χριστουγεννιάτικα τραγούδια, μερικά από τα οποία έχουν μεταγλωττιστεί στα ελληνικά και χρησιμοποιούνται κάποιες φορές επιπρόσθετα με τα παραδοσιακά.

Ενώ, η ημέρα που ψάλλονται τα κάλαντα σε ορισμένες περιοχές ονομάζονται "Κάλαντα" (Κόλιντα, Κόλεντας, Κόλιαντας) με εξαίρεση τη Μήλο που ψέλνονταν μόνο τη παραμονή της Πρωτοχρονιάς, συντασσόμενα κάθε φορά νέα κάλαντα, με τα οποία όμως ζητούσαν οικονομική συνδρομή για κάποιο κοινωνικό σκοπό, όπως για παράδειγμα η ανέγερση ή η επιδιόρθωση ναού. Με τα καλαντα παρομοιάζονται και οι σχετικές "μαντινάδες" της Κρήτης ή "κοτσάκια" της Νάξου.

Σημαντικό είναι το γεγονός πως όταν δεν υπήρχε φιλοδώρημα ή ήταν ευτελές τότε τα παιδιά συνέχιζαν με πολύ δυνατή φωνή έξω από την οικία λέγοντας:

"Αφέντη μου στη κάπα σου χίλιες χιλιάδες ψείρες,άλλες γεννούν,

άλλες κλωσούν κι άλλες αυγά μαζώνουν!"

Τα κάλαντα στην αρχαιότητα και το Βυζάντιο

Τα κάλαντα φέρουν το όνομα από τις καλένδες του Ιανουαρίου της Ρωμαϊκής εποχής, δηλαδή τη πρωτοχρονιά. Από τον 2ο π.Χ. αιώνα η πρωτοχρονιά ξεκίνησε να γιορτάζεται τον Ιανουάριο, ενώ μέχρι τότε γιορταζόταν Μάρτιο. Οι ιστορικοί υποστηρίζουν ότι προέρχονται από το γνωστό έθιμο των αρχαίων Ελλήνων της Ειρεσιώνης. 

Αργότερα, στο Βυζάντιο, τα κάλαντα διατηρήθηκαν ως έθιμο και αφομοιώθηκαν από τον Χριστιανισμό. Επειδή, όμως κατά τα πρώτα Βυζαντινά χρόνια η εκκλησία προσπαθούσε να περιορίσει και εκτοπίσει όλες τις μεγάλες γιορτές, θέλοντας να απαγορεύσει τις ειδωλολατρικές τελετές και γιορτές της Πρωτοχρονιάς, μετέβαλλε σε μεγάλο βαθμό τον αρχικό χαρακτήρα των καλάντων. Έτσι, τα κάλαντα απέκτησαν μιαν επίφαση χριστιανική, την οποίαν διατηρούν μέχρι και σήμερα. Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα αποτελούν μια δοξασία στη θεία γέννηση του Χριστού, η οποία εξιστορείται από τους του στοίχους τους.

"Εν τω σπηλαίω τίκτεται,

εν Βη- εν Βηθλεέμ τη πόλει..."

Εκείνο που έμεινε αμετάβλητο από την αρχαιότητα, όσον αφορά το έθιμο, είναι το φιλοδώρημα. Σήμερα είναι χρηματικό ποσό κυρίως. Παλαιότερα όμως, ή και τώρα ακόμη στην επαρχία, η νοικοκυρά κέρναγε φαγώσιμα τους καλαντιστές. Γλυκά, πίτες, αμύγδαλα, καρύδια, ρόδια. Στην πραγματικότητα τα κάλαντα ως έθιμο είναι παλαιότερα κι από την ονομασία τους ακόμη.

Στο παρελθόν οι καλαντιστές κρατούσαν χάρτινο ομοίωμα καραβιού σε συσχετισμό με το πλοίο των Ανθεστηρίων της αρχαιότητας. Υπενθυμίζεται πως το καράβι είναι το Ελληνικό παραδοσιακό στόλισμα, μιας και το έθιμο του χριστουγεννιάτικου δένδρου με τη φάτνη αποτελεί ξενόφερτη συνήθεια στην Ελλάδα. Το χριστουγεννιάτικο δέντρο προέρχεται από τις καθολικές χώρες της Δυτικής Ευρώπης.

Το καράβι κατά την αρχαιότητα συμβόλιζε τον ερχομό του Διονύσου που ήταν εκτός των άλλων και Θεός της βλάστησης. Με τον συγκεκριμένο συμβολισμό γινόταν επίκληση στον Διόνυσο για βλάστηση της γης, για καρποφορία και καλή σοδειά προς όφελος των καλλιεργητών.

Τα παράξενα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς

Οι στίχοι στα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς είναι τουλάχιστον παράξενοι,καθώς δεν μοιάζουν να έχουν ιδιαίτερη σύνδεση με τη γιορτή, μιας το μόνο στοιχείο είναι ο Άγιος Βασίλης. Αναρωτούμενοι, λοιπόν, τι ακριβώς συμβαίνει με τους στίχους του τραγουδιού, που αποτελούσαν ένα συνεχές σαρδάμ όταν τα ψέλλναμε παιδιά, βρήκαμε την ιστορία και το θρύλο πίσω από αυτούς. Σύμφωνα με το θρύλο, που ταξιδεύσει μέχρι το Μεσαίωνα πρόκειται για μια ιστορία αγάπης.

Κατά το μεσαίωνα οι άνθρωποι των χαμηλών στρωμάτων, δεν είχαν δικαίωμα να μιλούν στους αριστοκράτες. Οι μόνες μέρες που δικαιούνταν ήταν στις γιορτές. Εκεί τους τραγουδούσαν διάφορα τραγούδια. 

Έτσι, στους στίχους του τραγουδιού το παληκάρι, μέσω του τραγουδιού, την αποκαλεί ψηλή δενδρολιβανιά, επειδή φορούσε τα ψηλά κωνικά καπέλα της εποχής. Την παρομοιάζει με τον θόλο της εκκλησίας, τόσο ψηλή. Διερωτάται, γιατί δεν τον καταδέχεται. Την θεωρεί φτιαγμένη από ζάχαρη.

Οι στίχοι του τραγουδιού, όπως τους γνωρίζουμε σήμερα, είναι παραλλαγμένο, με αποτέλεσμα η ιστορία πίσω από το τραγούδι να έχει χαθεί, δίνοντας τη μεγαλύτερη έμφαση στον Άγιο Βασίλη, αγνοώντας το νόημα των υπόλοιπων στίχων.

"Αρχιμηνιά κι Αρχιχρονιά ψηλή μου δεντρολιβανιά

Κι αρχή καλός μας χρόνος εκκλησιά με τ” άγιο θόλο

Άγιος Βασίλης έρχεται και δε μας καταδέχεται

από την Καισαρεία συ σ” αρχόντισσα κυρία

Βαστάει πένα και χαρτί Ζαχαροκάντυο ζυμωτή

Χαρτί χαρτί και καλαμάρι δες και με το παλικάρι"

( με στοιχεία απο: News247.gr)

Α.  Σαράντη  

( δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Το Γεράκι", τ.14 ( Δεκ. 2017)

Χριστουγεννιάτικη γιορτή και μπαζάρ από τον Πολιτιστικό Σύλλογο

O Πολιτιστικός Σύλλογος Γερονθρών ενημερώνει πως πραγματοποιεί μπαζάρ χριστουγεννιάτικων ειδών, στο χώρο της Βιβλιοθήκης, στις 21, 22, 23, 28 και 29 Δεκεμβρίου 2018 και ώρες 5-8 μ.μ.

Ακόμη, την Κυριακή 30 Δεκεμβρίου θα πραγματοποιηθεί χριστουγεννιάτικη γιορτή για μικρούς και μεγάλους  στην κεντρική  πλατεία Γερακίου, με τον Αη Βασίλη και πολλά δώρα.

H Eλιά στο μικροσκόπιο...

Η ελιά, ο ευλογημένος καρπός, βρέθηκε στο σχολικό μικροσκόπιο των μαθητών των Λυκείων της Λακωνίας, οι οποίοι συμμετείχαν στον διαγωνισμό για την EUSO 2019.. (https://panekfe.gr/euso) 

Οι μαθητές, διαγωνιζόμενοι, παρατήρησαν: φύλλα ελιάς, τομή βλαστού ελιάς και επιδερμίδα του καρπού στο σχολικό μικροσκόπιο ( Μεγέθυνση 100 ως 1000 φορές).. Επίσης μελέτησαν τις ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά του ελαιολάδου, ερευνώντας το χρώμα, την οξύτητά του, την ποσότητα της χλωροφύλλης και των ακόρεστων λιπαρών οξέων..
Υπεύθυνη του ΕΚΦΕ  ( εργαστηριακού Κέντρου Φυσικών Επιστημών) Λακωνίας , είναι η χημικός, κα Ελένη Παλούμπα.
Ο διαγωνισμός , σε τοπικό επίπεδο (1η φάση), πραγματοποιήθηκε στη Σπάρτη, το Σάββατο 15 Δεκεμβρίου 2018.

ΤΡΙΧΙΔΙΑ: ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ  ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΕΛΛΕΙΨΗΣ ΝΕΡΟΥ:
 τα τριχίδια βρίσκονται στην κάτω επιφάνεια του φύλλου της ελλιάς ( μοιάζουν με αστεράκια).. Είναι κυτταρικοί σχηματισμοί, με ένα χαρακτηριστικό ¨στομάτιο" στο κέντρο, μέσω του οποίου γίνεται η ανταλλαγή των αερίων (διαπνοή). Η ελιά έχει πολλά τριχίδια (όπως φαίνονται στις ειόνες), με λεπιοδές σχήμα.
Τα τριχίδια συμβάλλουν:
 Στη μείωση της διαπνοής –προστασία από αφυδάτωση
Στην προστασία από τα έντομα και τα φυτοφάγα ζώα
Στην αντανάκλαση του φωτός και στην ελαχιστοποίηση απορρόφησης της βλαπτικής υπεριώδους ακτινοβολίας – προστασία από μεταλλάξεις.

Τριχίδια σε φύλλο ελιάς (μεγέθυνση 100)

Τριχίδια σε φύλλο ελιάς (μεγέθυνση 400)

Τριχίδια σε φύλλο ελιάς (Μεγέθυνση 1000)

Τομή βλαστού ελιάς στο μικροσκόπιο

Η επιδερμίδα του καρπού της ελιάς σε μεγέθυνση

<<.... η σταχτόχλωρη ελιά η παιδοτρόφα, που ποτέ κανείς ή νέος ή γηραιός με χέρι εχθρικό θα μπορέσει νʼ αφανίσει, γιατί απάνω της πάντʼ ανοιχτά ο Μόριος Δίας κι η γλαυκόφθαλμη Αθηνά έχουν τα μάτια.>>(Οιδίπους επί Κολωνώ)

φωτογραφίες:  ΕΚΦΕ Λακωνίας